การฟอกเงิน ติดสินบน การทุจริตภายในบริษัทด้านพลังงานของรัฐบาลบราซิลอย่าง Petrobras เป็นเพียงส่วนหนึ่งของอาชญากรรมอื้อฉาวทางการเมืองขนาดใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ชาติ ย้อนกลับไปเมื่อปี ค.ศ.2014 ผู้พิพากษาที่ทำการสืบสวนคดี Car Wash หรือที่เรียกอีกชื่อว่า Lava Jato คือนาย Sergio Moro พิพากษาหนุ่มชาวบราซิลที่สามารถจัดการกับคดีการทุจริตขนาดใหญ่มูลค่ากว่า 3 พันล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ จากบริษัทน้ำมันที่ไหลเข้าสู่กระเป๋าสตางค์ของข้าราชการระดับสูง (Americas Quarterly, n.d.) ผลของการตัดสินคดีส่งผลให้มีการจับกุมนักการเมืองและนักธุรกิจนับร้อยคน รวมไปถึงนักการเมืองชื่อดังที่ก่อนหน้านี้ได้ชื่อว่าไม่มีใครสามารถแตะต้องได้มาก่อน เช่น การโค่นประธานาธิบดีอย่าง Dilma Rousseff และอดีตประธานาธิบดี Luiz Inácio Lula da Silva ที่อยู่เบื้องหลังคดีนี้ด้วยเช่นกัน

13th The World’s Greatest Leader 2016

by Fortune magazine

Sergio Moro ถูกจัดอันดับที่ 13 ในหัวข้อผู้นำโลกปี 2016 ในนิตยสาร Fortune (Fortune, 2016) Moro ถือเป็นคนดังของฝ่ายขวาและเป็นที่เกลียดชังของฝ่ายซ้ายโดยในการเลือกตั้งปี ค.ศ.2018 ที่ Jair Bolsonaro ชนะและได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดี ได้มีการเสนอชื่อ Moro ให้เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมและความมั่นคงแห่งชาติ โดยการเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีของ Moro รวมไปถึงวีรกรรมที่ได้ตัดสินคดี Car Wash ทำให้ Moro ทั้งได้รับการสรรเสริญยินดีและถูกวิพากษ์วิจารณ์ไปด้วยกัน

Moro เริ่มวิชาชีพด้วยการสอนวิชากฎหมายที่ Federal University 0f Paraná ซึ่งขณะนั้นก็ได้เริ่มเป็นผู้พิพากษาที่ Porto Alegre ในปีเดียวกันคือ ค.ศ.1996 ก่อนจะย้ายไปที่ Santa Catarina ในปี ค.ศ.1999 ช่วงระยะเวลากว่าห้าที่ระหว่างปี ค.ศ.2003 – 2007 Moro ได้มีส่วนร่วมในการพิจาณาคดีเกี่ยวกับธนาคาร Banestado โโยผลการพิจาณาคดีทำให้สามารถจับกุมผู้เกี่ยวข้องในข้อหาหนีภาษีและคดีฟอกเงินเกือบสองร้อยคน ในปี ค.ศ.2012 Moro ได้ทำงานร่วมกับประธานศาลฎีกาอย่าง Rosa Weber ในคดี Mensalão โดย Weber ได้เรียกตัวมาเพราะเห็นถึงประสบการณ์ของ Moro ที่มีชื่อเสียงในเรื่องของการพิจรณาคดีที่เกี่ยวของกับการเงินทุจริต โดยเฉพาะอย่างยิ่งคดีการฟอกเงิน (Folha de São Paulo, 2012)

Car Wash Operation

ค.ศ. 2014 Moro เป็นผู้พิพากษาสูงสุดในคดี Car Wash ซึ่งเป็นการสืบสวนพิจารณาคดีอาชญากรรมครั้งใหญ่ที่เริ่มต้นการคดีการฟอกเงินก่อนจะเกี่ยวพันไปถึงการโค่นล้มขบวนการทุจริตครั้งใหญ่ที่พัวพันกับเรื่องการติดสินบนและการยักยายงบสาธารณะโดยตัวนักการเมือง คดีทุจริตในบราซิลนั้นมักใช้เวลานานในการสืบสวนสอบสวนและเกี่ยวเนื่องกับกระบวนการทางกฎหมายทั้งหมด ซึ่ง Moro ก็สามารถทำให้การสืบสวนสอบสวนคืบหน้าได้ รวทไปถึงกับกักขังและสอบสวนผู้ต้องสงสัยอีกมากมาย โดยปลายปี ค.ศ.2017 ได้พิจารณาไปแล้วกว่า 120 คำตัดสินรวมไปถึงจับผู้กระทำผิดเข้าคุกแล้วกว่า 175 คน ซึ่งกว่าร้อยละ 71 ของคดี Car Wash เป็นคำตัดสินของ Moro (Estadão, 2016)

โดยเฉพาะคำตัดสินที่เป็นที่พูดถึงอย่างมากคืออดีตประธานาธิบดี Luiz Inácio Lula da Silva ที่ถูกศาลตัดสินให้จำคุก 12 ปีในข้อหาฟอกเงินและทุจริตซึ่งเป็นคำตัดสินที่ส่งผลอย่างมากในบราซิลที่ส่วนหนึ่งออกมายกย่องความกล้าของ Moro แต่ก็มีบางส่วนที่มองว่า Moro เริ่มทำอะไรเกินตัว ซึ่งคำตัดสินดังกล่าวลงมติว่าให้อดีตประธานาธิบดี da Silva ต้องถูกกุมขังในห้องขังพิเศษจากการพิจารณาให้เหมาะสมกับ “เกียรติยศที่มีอยู่” โดยจะถูกคุมขังอยู่ที่ทางตอนใต้ของเมือง Curitiba (The New York Times, 2108) แม้จะถูกรุ่นพี่ทางกระบวนการยุติธรรมวิพากษวิจารณ์ว่าเป็นลูกรักสื่อ แต่ Moro ก็มีความสุขนี้กับชื่อเสียงครั้งนี้และกลายเป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้ปราบปรามการทุจริตของประเทศบราซิลในสายตาประชาชน (BBC, 2016)

การเข้ามามีบทบาททางการเมือง

Moro กลายเป็นจุดสนใจสำหรับกลุ่มสื่อบราซิลฝ่ายขวาส่วนใหญ่ ช่องรายการโทรศัพท์ เช่น Globo และ Record รวมไปถึงนิตยสารอย่าง Veja แต่กลับต้องเผชิญกับคดีอื้อฉาวของตนเองที่ทำลายชื่อเสียงเรื่องการกวาดล้างการทุจริตและเปรียบเสมือนเป็นผู้ชะล้างบราซิลให้สะอาดเสียเอง เมื่อสำนักข่าว The Intercept Brasil ได้ตีพิมพ์มหากาพย์การเปิดโปงจากข้อความที่ได้รับมาซึ่งเผยให้เห็นบทสนทนาของ Moro กับโจทก์ของคดีที่แสดงให้เห็นว่า Moro ได้มีการสมรู้ร่วมคิดกับโจทก์มากกว่าการทำตัวเป็นผู้พิพากษาที่เป็นกลาง

ข้อความดังกล่าวยังเป็นการยืนยันข้อสงสัยที่ว่าขณะที่มีการสืบสวนสอบสวนคดี Car Wash นั้น Moro และฝ่ายโจทก์พยายามที่จะควบคุมสื่อให้กลายเป็นการสร้างแง่ลบต่อพรรคฝ่ายซ้าย และเป็นการปูทางให้ Bolsonaro อีกด้วย Lava Jato จึงกลายเป็นการรณรงค์หาเสียงเพื่อลดคุณค่าของสถาบันทางการเมืองลง โดยเป็นการสร้างความคับแคลงใจให้แก่ประชชาชนจนหันไปเลือกฝ่ายขวาสุดโต่งอย่าง Bolsonaro แทน ดังนั้นการได้มาซึ่งชัยชนะของ Bolsonaro จึงเปรียบเสมือนเป็นผลผลิตจากการณรงค์หาเสียงระยะยาวครั้งนี้อย่างแท้จริง

แต่ไม่ใช่กับทุกสื่อที่จะมีความคิดเห็นตรงกัน The Intercept Brasil ที่ออกมารายงานถึงการร่วมมือของ Moro กับฝ่ายโจทก์ สื่อที่มีอิทธิพลมากที่สุดในประเทศอย่าง Globo มุ่งให้ความสนใจไปที่สิทธิของสื่อ The Intercept Brasil มากกว่าเนื้อหาที่ออกมา โดยมีหมายแจ้งจับถึงสี่คนในข้อหาแฮกข้อมูลโทรศัพท์ของ Moro Globo ได้แสดงความคิดเห็นว่าการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลโดยการแฮคข้อมูลโทรศัพท์ของผู้อื่นนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ควรทำเป็นอย่างยิ่ง (Al Jazeera, 2019)

ทั้งนี้ทั้งนั้น Moro ยังถูกจับตามองอีกหลายประการ เนื่องจากเคยประกาศว่าไม่มีความสนใจที่จะเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งในเกมการเมือง แต่อย่างไรก็ตามเมื่อการเลือกตั้งในปี ค.ศ.2018 เริ่มต้นขึ้น ก็เริ่มมีข่าวลือว่าผู้ลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีอย่าง Bolsonaro ได้มีการทาบทาม Moro ให้มาเป็นหนึ่งในคณะรัฐมนตรีว่าด้วยตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ซึ่งหลังการเลือกตั้งให้หลังเพียงแค่ 4 วัน Moro ก็ได้พบกับ Bolsonaro ที่เมือง Rio de Janeiro และประกาศยอมรับตำแหน่งรัฐมนตรีเพื่อเข้าเป็นส่วนหนึ่งของทีมบริหารของ Bolsonaro ในที่สุด (Bloomberg, 2018) ซึ่งฝ่ายตรงข้าม Bolsanaro และสื่อบางส่วนได้มีการวิพากษ์วิจารณ์ว่าการกระทำเช่นนี้เป็นเรื่องของผลประโยชน์แอบแฝง โดยมองว่าคำตัดสินของ Moro ที่มีต่ออดีตประธานาธิบดี Luiz Inácio Lula da Silva ที่เป็นหนึ่งในผู้ลงสมัครรับเลือกตั้งนั้นเป็นการสร้างผลประโญชน์มหาศาลแก่ Bolsonaro ในการชนะและได้เป็นประธานาธิบดี การก้าวเข้ามามีบทบาททางการเมืองของ Moro จึงเปรียบเสมือนเป็นดาบสองคมที่ทำให้คนในสังคมมีเสียงแตกต่างกันออกไป

ที่มา

Al Jazeera. (2019). Anti-corruption hero or villain? Brazil’s Moro and the media. [Online]. Retrieved Aug, 3. From https://www.aljazeera.com/programmes/listeningpost/2019/07/anti-corruption-hero-villain-brazil-moro-media-190727125952452.html

Americas Quarterly. (n.d.). AQ Top 5 Corruption Busters: Sérgio Moro. [Online]. Retrieved Aug, 8. From https://www.americasquarterly.org/content/aq-top-5-corruption-busters-sérgio-moro

BBC. (2016). Who is Sergio Moro, the judge making Brazil’s headlines?. [Online]. Retrieved Aug, 10. From https://www.bbc.com/news/av/world-latin-america-35978337/who-is-sergio-moro-the-judge-making-brazil-s-headlines

Bloomberg. (2018). This Man Is Playing a Big Role in Brazil’s Election—and He Isn’t Even on the Ballot. [Online]. Retrieved Aug, 10. From https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-18/bolsonaro-embraces-aura-of-anti-graft-judge-in-campaign-push

Estadão. (2016). Tribunal ratifica ou sobe pena de 71% dos condenados por Moro. [Online]. Retrieved Aug, 10. From https://politica.estadao.com.br/blogs/fausto-macedo/tribunal-ratifica-ou-sobe-pena-de-71-dos-condenados-por-moro/

Folha de São Paulo. (2012). Grupo de juízes auxilia STF no julgamento do mensalão. [Online]. Retrieved Aug, 10. From https://www1.folha.uol.com.br/paywall/signup.shtml?https://www1.folha.uol.com.br/fsp/poder/51967-grupo-de-juizes-auxilia-stf-no-julgamento-do-mensalao.shtml

Fortune. (2016). The World’s 50 Greatest Leaders. [Online]. Retrieved Aug, 10. From https://fortune.com/worlds-greatest-leaders/2016/

The New York Times. (2018). Judge Orders Brazil’s Ex-President ‘Lula’ to Begin Prison Term on Friday. [Online]. Retrieved Aug, 10. From https://www.nytimes.com/2018/04/05/world/americas/brazil-lula-prison.html